Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Σάββατο, 2 Απριλίου 2011

Ουρική αρθρίτιδα

Η Oυρική Aρθρίτιδα (Αγγλικά Gouty Arthritis, ή Gout) είναι πάθηση των αρθρώσεων, αποτέλεσμα εναπόθεσης σε αυτές κρυστάλλων Oυρικού μονονατρίου, λόγω υπερκορεσμού του αρθρικού υγρού σε ουρικό οξύ[1]. Αν και στην καθομιλουμένη λέγεται από παλιά «ποδάγρα» (αρχαία λέξη από το πους + άγρα = παγίδα για τα πόδια), η επιστημονική της ονομασία είναι «Υποτροπιάζουσα Οξεία ή Χρόνια Κρυσταλλογενής Αρθρίτιδα περιφερικών αρθρώσεων».[2] Το Ουρικό οξύ είναι το τελικό προϊόν του μεταβολισμού των Νουκλεϊνικών Οξέων και συγκεκριμένα των Πουρινών, που αποτελούν τα δομικά συστατικά του γενετικού υλικού όλων των κυττάρων μας. Σχεδόν το 1/3 των πουρινών πού υπάρχουν στο σώμα μας προέρχονται από εξωγενή χορήγηση από τη διατροφή, ενώ τα 2/3 από την ενδογενή παραγωγή[3]. Οι φυσιολογικές τιμές του ουρικού οξέος του αίματος είναι 3,5-7,2 mg/dL στους άνδρες, 2,6-6,0 mg/dL για τις γυναίκες, και 2,0-5,5 mg/dL για τα παιδιά. Θεωρείται ότι όταν το ουρικό οξύ ξεπεράσει τα 7mg/dL (υπερουριχαιμία, hyperuricaemia), επέρχεται κορεσμός, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται άλατα, τα οποία με τη μορφή κρυστάλλων (κρύσταλλοι ουρικού μονονατρίου), να καθιζάνουν και να εναποτίθενται στο αρθρικό υγρό, στα άλλα ανατομικά μόρια της άρθρωσης και σε άλλους ιστούς. Αποτέλεσμα της καθίζησης αυτής, είναι η πρόκληση φλεγμονής (αρθρίτιδας). Αθροίσεις τέτοιων κρυστάλλων, ονομάζονται ουρικοί τόφοι και είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να είναι ορατοί σε ακτινογραφίες ή να είναι αισθητοί σαν υποδόρια μορφώματα[4]. Η οξεία ουρική αρθρίτιδα συνήθως εκδηλώνεται μετά από ένα πλούσιο και «βαρύ» δείπνο και μετά από μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ και εμφανίζεται ξαφνικά. Η νόσος συχνά προσβάλει υπέρβαρους άνδρες άνω των 40 ετών, χωρίς να αποκλείονται και άλλες ηλικίες. Σε μερικές περιπτώσεις oξείας ουρικής αρθρίτιδας, η τιμή του ουρικού οξέος μπορεί να είναι φυσιολογική. Αυτό εξηγείται ως εξής: για κάποιο λόγο δημιουργείται υψηλή τιμή ουρικού οξέος αίματος (peak), η οποία σε συνδυασμό με εκλυτικούς παράγοντες, προκαλεί οξεία ουρική αρθρίτιδα. Μετά από επαρκή όμως ενυδάτωση, επέρχεται μείωση τιμών του ουρικού οξέος, οπότε την επόμενη ή μεθεπόμενη ημέρα οι τιμές είναι φυσιολογικές. Στο μεταξύ η ουρική αρθρίτιδα συνεχίζει να υπάρχει. Στατιστικά, το 30% των ασθενών με οξεία ουρική αρθρίτιδα έχει φυσιολογικό ουρικό οξύ αίματος[5]. Επιδημιολογία - Στατιστική Παθολογική Φυσιολογία της Ουρικής Αρθρίτιδος (Gout) Οξεία Ποδάγρα * Ουρική νόσος (Αγγλικά Gout = γκάουτ, Γερμανικά Gicht= γκιχτ), ονομάζεται το σύνολο των κλινικών, εργαστηριακών και ιστολογικών διαταραχών, πού οφείλονται σε διαταραχή του μεταβολισμού η οποία έχει σαν αποτέλεσμα την Υπερουριχαιμία και την εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού Νατρίου στους ανθρώπινους ιστούς[7]. Ακριβής μονολεκτική απόδοση του Αγγλικού όρου Gout στα Ελληνικά δεν υπάρχει, πλην του παλαιού αρχαίου όρου «ποδάγρα» ο οποίος όμως έχει σχεδόν καταργηθεί ως αδόκιμος. Συνεπώς πρέπει να χρησιμοποιείται ο σωστός όρος Ουρική Νόσος. Ο όρος Ουρική Αρθρίτιδα δεν είναι πάντα επιτυχής, διότι μπορεί να έχουμε Ουρική Ελυτρίτιδα, οπότε δεν υπάρχει αρθρίτις [8]. * Ποιές αρθρώσεις προσβάλλει: H Oυρική Aρθρίτιδα (αγγλικά Gouty Αrthritis), είναι φλεγμονώδης αρθρίτιδα, οφειλόμενη σε εναπόθεση κρυστάλλων Ουρικού Νατρίου, σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις, ενίοτε όμως και σε παρααρθρικά μαλακά μόρια (θύλακοι, τένοντες, έλυτρα, κλπ). Η συνηθέστερη άρθρωση που προσβάλλεται είναι η Πρώτη Μεταταρσιοφαλαγγική στο πόδι (παλαιά ονομασία «Ποδάγρα»), και ακολουθούν κατά σειρά συχνότητας η Ποδοκνημική Άρθρωση, οι Μεταταρσιοφαλαγγικές αρθρώσεις των ποδιών,οι Μεσοφαλαγγικές Αρθρώσεις των Χεριών, τα Γόνατα, οι αγκώνες (ορογονοθυλακίτις του ωλεκράνου, κλπ). Η αρθρίτιδα της Μεσοφαλαγγικής αρθρώσεως (ΦΦ) στο μεγάλο δάκτυλο του ποδιού ΔΕΝ είναι Oυρική Aρθρίτιδα, αλλά οστεοαρθρίτιδα ή θυλακίτις της κεφαλής μεταταρσίου [9]. * Ποια όργανα προσβάλλει η ουρική νόσος (Gout): Η Υπερουριχαιμία, έχει και άλλες επιπτώσεις πέραν της προσβολής αρθρώσεων. Μπορεί να προσβάλλει τα εξής όργανα: Καρδιά: Εναπόθεση ουρικών αλάτων (τόφοι) μπορεί να γίνει επί βαλβίδας τής καρδιάς, και να προκαλέσει φύσημα, ενώ εναπόθεση τόφου στα στεφανιαία αγγεία μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα του μυοκαρδίου. Νεφρά: Η υπερουριχαιμία μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία λίθων ουρικού νατρίου στα νεφρά (ουρόλιθοι) αλλά και σε νεφρική ανεπάρκεια [10]. Μυοσκελετικό: Η υπερουριχαιμία πέραν της ουρικής αρθρίτιδος, στο μεγάλο δάκτυλο, στα γόνατα, στα χέρια, κλπ, μπορεί να εκδηλώσει ουρική τενοντοελυτρίτιδα, ιδίως στους εκτείνοντες τένοντες τού άκρου ποδός, ενώ στους αγκώνες προκαλεί την γνωστή κύστη ωλεκράνου (ορογονοθυλακίτιδα ωλεκράνου). Θυλακίτιδα επίσης προκαλεί στο γόνατο και στην φτέρνα.[11] Η Ουρική αρθρίτιδα είναι μια συχνή φλεγμονώδης πάθηση των αρθρώσεων. Είναι πλέον συχνή τους άνδρες παρά στις γυναίκες. Η αναλογία ανδρών - γυναικών είναι 5:1, ενώ εμφανίζει τη μεγαλύτερη συχνότητά της μετά την πέμπτη δεκαετία της ζωής[6]. Στην Ελλάδα η συχνότητα της παθήσεως (επιπολασμός), βρέθηκε στο επίπεδο του 4,70 των ενηλίκων σε πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις που πραγματοποιήθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών. Αιτιολογία Ουρικής Αρθρίτιδας Το αίτιο που προκαλεί την ουρική αρθρίτιδα είναι η αύξηση του ουρικού οξέος αίματος (Υπερουριχαιμία). Αυτή, μπορεί να είναι (Α) Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής) Υπερουριχαιμία και (Β) Δευτεροπαθής Υπερουριχαιμία. Οι παράγοντες που ευνοούν την καθίζηση των κρυστάλλων του ουρικού μονονατρίου στις αρθρώσεις και την πρόκληση της ουρικής αρθρίτιδας είναι: Αυξημένη πρόσληψη πουρινών με την τροφή, δηλαδή αυξημένη κατανάλωση εντοσθίων, μικρών ζώων, θαλασσινών, προϊόντων κυνηγίου κ.α. Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Αυξημένη ανακύκλωση πυρηνοπρωτεϊνών που συμβαίνει σε ορισμένα αιματολογικά νοσήματα όπως λεμφώματα, λευχαιμίες, αιμολυτικές αναιμίες καθώς και σε άλλα νοσήματα όπως ψωρίαση. Ύπαρξη γενετικών ανωμαλιών ενζύμων, που συμμετέχουν στο μεταβολισμό του ουρικού οξέος (π.χ. σύνδρομο Lesch-Nyhan). Ως πρός τα είδη Υπερουριχαιμίας, ισχύουν τα εξής[12]: * (Α) Πρωτοπαθής (Ιδιοπαθής) Υπερουριχαιμία: Είναι αυτή όπου δεν διαπιστώνεται το αίτιο. Μπορεί να οφείλεται σε Ελαττωμένη αποβολή του ουρικού οξέος από τους νεφρούς: Νεφρική βλάβη. Διάφορα φάρμακα. Καταστάσεις που προκαλούν μείωση του PH των ούρων. Καταστάσεις οξέωσης (διαβητική, γαλακτική, νηστεία). [13] Όλες οι καταστάσεις που αναφέρθηκαν, προκαλούν υπερουριχαιμία, (αύξηση της τιμής του ουρικού οξέος στο αίμα). Παραδόξως, υπάρχουν ασθενείς με αυξημένες τιμές ουρικού οξέος αίματος, που δεν αναπτύσσουν ποτέ ουρική αρθρίτιδα. Το αίτιο της Πρωτοπαθούς ουρικής αρθρίτιδας φαίνεται να είναι η μερική ή πλήρης (σύνδρομο Lesh-Nyhan) έλλειψη του ενζύμου ΗGPRT (υποξανθίνη-γουανίνη-φωσφο-ριβόζυλο-τρανσφεράση) το οποίο μετατρέπει την Υποξανθίνη σε Ινοσινικό οξύ[14]. Η Πρωτοπαθής υπερουριχαιμία μπορεί να είναι: (α) Ιδιοπαθής, (β) Επί Συνδρόμου Lesch-Nyhan (το οποίο οφείλεται σε πλήρη έλλειψη του αναφερθέντος ενζύμου). (γ) Νόσος Εναποθέσεως Γλυκογόνου (Glycogen Storage Disease), (δ) Ιδιοπαθής Ανεπάρκεια Νεφρικής Κάθαρσης Ουρικού οξέος. Εκδηλώνεται είτε είτε μετά από διαιτητικές παρεκτροπές, είτε και σε επιτρεπτό διαιτολόγιο (ενδογενής). Στην περίπτωση αυτή, ΔΕΝ υποχωρεί μόνο με την ειδική δίαιτα[15]. * (Β) Δευτεροπαθής υπερουριχαιμία: Είναι αυτή που προκαλείται από άλλο νόσημα. Παρατηρείται σε δύο μεγάλες κατηγορίες νοσημάτων: Νοσήματα με αυξημένο καταβολισμό και εναλλαγή πουρινών (Purine turnover): Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα Λευχαιμία, Υπερερυθραιμία, Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα, Λέμφωμα, Λεμφοκοκκίωμα, Καρκινώματα και σαρκώματα, Xρόνιες αιμολυτικές αναιμίες, Λήψη Κυτταροστατικών φαρμάκων (Cytotoxic drugs), Ψωρίαση, Ψωριασική Αρθροπάθεια, Σαρκοειδική Αρθροπάθεια, κλπ. Νοσήματα με μείωση νεφρικής κάθαρσης Ουρικού οξέος: Εσωτερικά οργανικά νοσήματα των νεφρών (Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια, κλπ), Λειτουργική μείωση της σπειραματικής διήθησης Ουρικού Οξέος[16]. Κλινική εικόνα της οξείας ουρικής αρθρίτιδας Οξεία ουρική αρθρίτιδα της ποδοκνημικής. Εναρξη: Η έναρξη είναι ύπουλη, χωρίς καμία προειδοποίηση. Συμβαίνει συχνά οξεία ουρική αρθρίτιδα ενώ το ουρικό οξύ αίματος είναι φυσιολογικό. Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση της κρίσης είναι ένα πλούσιο γεύμα, μεγάλη κατανάλωση οινοπνεύματος, κάποια εμπύρετη λοίμωξη, σωματικό ή ψυχολογικό stress, χειρουργική επέμβαση, άλλη σοβαρή νοσηρή κατάσταση, σωματική άσκηση, καταπόνηση της αρθρώσεως, τραύμα, αιμορραγία κ.α. Συνήθως η προσβολή εμφανίζεται νύχτα και αφορά μία άρθρωση. Τα συμπτώματα είναι[17]: * Πόνος στην άρθρωση που προσεβλήθη, * Οίδημα, με επέκταση στή διπλανή περιοχή * Ευαισθησία,και δυσκαμψία * Τοπικό αίσθημα θερμότητας, και στιλπνότητα δέρματος * Εντονη ερυθρότητα του δέρματος πάνω από την προσβεβλημένη άρθρωση και * Ορισμένες φορές χαμηλή πυρετική κίνηση ή και υψηλός πυρετός. Αρθρώσεις προσβαλόμενες: Συχνότερα προσβάλλεται η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση του μεγάλου δακτύλου στο πόδι ("ποδάγρα"). Μπορούν όμως να προσβληθούν: ο αστράγαλος, το γόνατο, ο καρπός, τα δάκτυλα, κλπ. Όπως καταλαβαίνουμε, πρόκειται για οξεία μονοαρθρίτιδα. Η προσβολή διαρκεί λίγες ημέρες και υποχωρεί χωρίς να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην άρθρωση. Συνήθως με την υποχώρηση, παρατηρείται απολέπιση του δέρματος, αντίστοιχα προς την προσβεβλημένη περιοχή. Αν όμως ο ασθενής δεν λάβει προφύλαξη, οι επανειλημμένες προσβολές, μπορεί να αφορούν περισσότερες αρθρώσεις και να προκληθεί μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας τους και παραμορφώσεις. Παραμελημένη Τοφώδης Ουρική αρθρίτις στα δάκτυλα των χεριών, οδήγησε σε μόνιμη αγκύλωση ορισμένων αρθρώσεων σε ασθενή, παρά τη θεραπεία. Η Ουρική Ελυτρίτις (Gouty Synovitis) είναι μια συχνή φλεγμονώδης αντίδραση των ελύτρων των τενόντων ιδίως του άκρου ποδός, η οποία οφείλεται σε ερεθισμό τους από εναπόθεση αλάτων ουρικού νατρίου, μετά από υπερουριχαιμία. Μια άλλη εντόπιση ουρικής ελυτρίτιδος είναι οι εκτείνοντες τένοντες του καρπού. Η ουρική ελυτρίτις ΔΕΝ είναι απαραίτητο να συνυπάρχει με ουρική αρθρίτιδα.[18] Η Ουρική θυλακίτις (Gouty Bursitis) είναι μια συχνότατη φλεγμονή των παρααρθρικών θυλάκων διαφόρων αρθρώσεων, από τη δράση των αλάτων ουρικού νατρίου. Συχνές εντοπίσεις είναι η oρογονοθυλακίτις του ωλεκράνου του αγκώνος, η προεπιγονατιδική θυλακίτιδα, η θυλακίτιδα του έξω σφυρού της ποδοκνημικής, κλπ. Εκλυτικοί παράγοντες οξείας ουρικής αρθρίτιδας είναι η μυοσκελετική καταπόνηση, οι διαιτολογικές παρεκτροπές δηλαδή πολυφαγία ανεξαρτήτως είδους φαγητών (ιδίως κρέας, κλπ) και καρυκευμάτων, η κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών (αλκοόλ), η αφυδάτωση, η καταπόνηση και οι συνδυασμοί των ανωτέρω.[19] Διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας Η διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας γίνεται με τα κριτήρια της American Rheumatism Association του 1991. Η διάγνωση τίθεται αν υπάρχει θετικό ένα από τα Α, Β, Γ κριτήρια. Αυτά είναι: * Α. Παρουσία χαρακτηριστικών κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου στο αρθρικό υγρό ή * Β. Ύπαρξη τόφου που αποδεδειγμένα με χημική ανάλυση ή με εξέταση υλικού σε μικροσκόπιο πολωμένου φωτός περιέχει κρυστάλλους ουρικού μονονατρίου ή * Γ. Παρουσία έξι (6) από τα ακόλουθα δώδεκα (12) κλινικά, εργαστηριακά και ακτινολογικά χαρακτηριστικά: 1. Περισσότερες από μία προσβολές οξείας αρθρίτιδας. 2. Ανάπτυξη του μέγιστου της φλεγμονής εντός μιάς ημέρας. 3. Προσβολές μονοαρθρίτιδας. 4. Ερυθρότητα της αρθρώσεως (αντικειμενικό εύρημα). 5. Επώδυνη ή διογκωμένη η πρώτη μεταταρσιοφαλαγγική άρθρωση. 6. Ετερόπλευρη προσβολή της πρώτης μεταταρσιοφαλαγγικής αρθρώσεως. 7. Ετερόπλευρη προσβολή των αρθρώσεων της ποδοκνημικής ή του ταρσού. 8. Ύποπτος τόφος. 9. Υπερουριχαιμία > 7mg/dL 10. Ασύμμετρη διόγκωση μέσα σε μία άρθρωση (ακτινογραφικώς). 11. Υποφλοιώδης κύστεις χωρίς διαβρώσεις (ακτινογραφικώς). 12. Αρνητική καλλιέργεια του αρθρικού υγρού για μικροοργανισμούς κατά την διάρκεια της φλεγμονώδους προσβολής της αρθρώσεως[20]. Το ιστορικό και τα κλινικά χαρακτηριστικά θέτουν συχνά εύκολα τη διάγνωση της Ουρικής Αρθρίτιδας. Η τιμή του ουρικού οξέος αίματος μπορεί να είναι αυξημένη. Είναι δυνατόν όμως να είναι φυσιολογική, στο 30% των περιπτώσεων. Ο προσδιορισμός του ουρικού οξέος στα ούρα του 24ώρου, θα δείξει αν η υπερουριχαιμία του ασθενούς οφείλεται σε αυξημένη παραγωγή ή ελαττωμένη αποβολή του. Η μέτρηση δεν πρέπει να γίνεται στη φάση της οξείας προσβολής. Η απόδειξη της διάγνωσης τίθεται με ανεύρεση των χαρακτηριστικών κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου, στο αρθρικό υγρό που ελήφθη με παρακέντηση της άρθρωσης, αφού αυτό εξεταστεί σε μικροσκόπιο πολωμένου φωτός. Είναι δυνατόν να υπάρχει αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων. Οι απλές ακτινογραφίες, σπάνια εμφανίζουν παθολογικά ευρήματα, συνήθως στις χρόνιες μορφές. Η εντυπωσιακή και εντός 24 ωρών, ανταπόκριση στη χορήγηση κολχικίνης, θεωρείται από ορισμένους διαγνωστικό κριτήριο. Η Χρόνια Τοφώδης Ουρική Αρθρίτιδα είναι το αποτέλεσμα μακροχρόνιας συνήθως υπερουριχαιμίας, με συχνές προσβολές και εναπόθεση ουρικών τόφων που προκαλούν παραμόρφωση της άρθρωσης και δυσλειτουργία της. Συναντιέται ενίοτε στα χέρια, τα δάκτυλα και τα γόνατα.


Τρίτη, 19 Ιανουαρίου 2010

ti einai to sundromo twn polukustikwn wothikwn

Tι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών;

Πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία η γυναίκα παρουσιάζει ορμονικές διαταραχές  που επηρρεάζουν τόσο την εμφάνισή της, όσο και την περίοδό της και την ικανότητα εγκυμοσύνης.

Ποια είναι τα συμπτώματα του σύνδρομου πολυκυστικών ωοθηκών;

Τα συμπτώματα που συνήθως παρουσιάζουν οι γυναίκες με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι 5:

α. Υπογονιμότητα (δυσκολία στη σύλληψη)

β. Ανεπιθύμητη τριχοφυία

γ. Διαταραχές περιόδου

δ. Παχυσαρκία 

ε. Ακμή

Εγώ δεν έχω όλα αυτά τα συμπτώματα. Έχω μόνο διαταρραχές στην περίοδο. Υπάρχει περίπτωση να έχω σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών;

Ναι, υπάρχει περίπτωση. Είναι πολύ λίγες οι γυναίκες που παρουσιάζουν και τα 5 συμπτώματα ταυτόχρονα. Οι περισσότερες έχουν μόνο ένα ή δύο από τα συμπτώματα αυτά και έχουν το σύνδρομο πολυκυστκών ωοθηκών.

Είναι σίγουρο ότι αν έχω έστω και ένα από τα προηγούμενα συμπτώματα, τότε έχω και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών;

Όχι. Υπάρχουν πολύ περισσότερες καταστάσεις που προκαλούν τα προηγούμενα συμπτώματα, εκτός από το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Επομένως αν έχεις κάποιο από αυτά τα συμπτώματα θα πρέπει να υποβληθείς σε διερεύνηση.

Τι θα πρέπει να κάνω αν έχω αυτά τα συμπτώματα;

Αν σε ταλαιπωρεί κάποιο από τα προηγούμενα συμπτώματα, πχ αν έχεις ασταθή κύκλο, ή έντονη τριχοφυία, θα πρέπει να απευθυνθείς στο γυναικολόγο σου, ο οποίος θα σε εξετάσει και θα σου πει αν έχεις σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή όχι. Επίσης ο γυναικολόγος σου είναι αυτός που θα σου δώσει την κατάλληλη θεραπεία.

Έχω σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Και τι πειράζει αν δεν ακολουθήσω καμία θεραπεία;

Αν δεν ακολουθήσεις καμία θεραπεία, θα συνεχίσεις να ταλαιπωρείσαι με τριχοφυία, δυσκολίες στην περίοδο, ακμή και δυσκολία στο να κάνεις παιδί όταν το θελήσεις.

Επιπλέον αν δεν κάνεις καμία θεραπεία υπάρχει κίνδυνος για ανάπτυξη διαβήτη, καρκίνου ωοθηκών και καρκίνου μήτρας σε μεγάλη ηλικία.


Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2010

domes diaskorpismou kai ugeia

«Η φύση αποτελεί μέρος μας όπως και εμείς αποτελούμε μέρος δικό της. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τους εαυτούς μας μέσα από την περιγραφή που δίνουμε για αυτήν.»

Τα λόγια αυτά ανήκουν στον Ίλια Πρίκγοζιν, τον Βέλγο χημικό που το 1977 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για την θεωρία του.

Λέει: «Ξέρουμε ότι μπορούμε να αλληλεπιδρούμε με την φύση. Αυτό είναι η καρδιά του μηνύματος που δίνω. Η ύλη δεν είναι αδρανής. Είναι ζωντανή και ενεργή. Η ζωή αλλάζει συνεχώς με τον ένα τρόπο ή με τον άλλο μέσω των προσαρμογών της στις μη- ισορροπημένες συνθήκες. Με την ιδέα ενός καθορισμένου καταδικασμένου κόσμου να μην υφίσταται σήμερα, μπορούμε να αισθανθούμε ελεύθεροι να δημιουργήσουμε την κατεύθυνση της μοίρας μας. Η κλασσική επιστήμη μας έκανε να αισθανόμαστε ότι είμαστε αβοήθητοι μάρτυρες στον μηχανικό κόσμο του Νεύτωνα. Τώρα, η επιστήμη μας επιτρέπει να αισθανόμαστε μέσα στην φύση σαν στο σπίτι μας»

Ο κλασσικός τρόπος κατανόησης του σύμπαντος ενσωμάτωσε μια νοοτροπία απελπισίας καθώς φαινόταν ότι τα πάντα συνεχώς εξαντλούνταν. Ένας μη αναστρέψιμος υποβιβασμός συνέβαινε καθώς κάθε προσπάθεια για χρήσιμη εργασία είχε σαν αποτέλεσμα την απώλεια μιας ποσότητας ενέργειας με την μορφή θερμότητας. Αυτή η διαδικασία εκφράστηκε στον γνωστό Δεύτερο Νόμο της Θερμοδυναμικής, ο οποίος προέβλεψε τον «θερμικό θάνατο» του σύμπαντος. Όπως ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ που κρυώνει δεν γίνεται ξανά ζεστό, το σύμπαν μόνο του οδηγείται από την μέγιστη τάξη προς μια κατάσταση αποδιοργανωμένου χάους και τελικά σε μια κατάσταση όπου δεν θα συμβαίνουν πλέον ανταλλαγές ενέργειας και που καλείται από τους φυσικούς «ισορροπία».

Είναι φανερό όμως ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Όλη η φροντίδα των βιολογικών επιστημών, για παράδειγμα, είναι η μελέτη των εξαιρέσεων σε αυτή την μη αντιστρεπτή τάση. Οι βιολόγοι μελετούν την ζωή, και η ζωντανή εξελικτική πορεία εκφράζει μια τάση απομάκρυνσης από την ισορροπία. Σε ένα σύμπαν που σταδιακά κινείται προς τα κάτω, η εξελικτική πορεία της ζωής συνεχώς κινείται προς τα πάνω αψηφώντας τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής.

Ο Πρίγκοζιν περιέγραψε μέσα από μια σειρά σύνθετων μαθηματικών εξισώσεων πώς ο δεύτερος νόμος μπορεί να εξακολουθεί να ισχύει για το σύμπαν σαν όλο, αλλά να μην ισχύει τοπικά. Τυχαίες διακυμάνσεις μπορεί να συμβαίνουν και σε μια απόσταση επαρκώς μακριά από την ισορροπία τα αποτελέσματα τους μεγεθύνονται πάρα πολύ. Στην τοπική άρνηση της συμπαντικής τάσης προς αποδιοργάνωση, οι δονήσεις μπορεί να εμφανίσουν μορφές με νέα σύνθεση. Οι διαμορφώσεις που προκύπτουν στην φύση αρχίζουν να συμπεριφέρονται σαν «δομές διασκορπισμού», υποδηλώνοντας ότι αλληλεπιδρούν με το τοπικό περιβάλλον καταναλώνοντας ενέργεια από αυτό και αποδίδοντας τα προϊόντα αυτής της χρησιμοποίησης της ενέργειας πίσω στο περιβάλλον.

Ένας σπουδαίος παράγοντας είναι η συνεισφορά των διακυμάνσεων ή διαταράξεων, δηλαδή των ξαφνικών αλλαγών που επιτρέπουν κάτι καινούργιο να εμφανισθεί, ακόμη και εκεί όπου η ύπαρξη της εντροπίας (τάσης προς υποβάθμιση) θα το απέκλειε. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντοτε μια ήπια διαδικασία και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αλλαγές στην δομή. Με άλλα λόγια πιο πολύπλοκες μορφές απαιτούν μεγαλύτερη πρόσληψη ενέργειας από το περιβάλλον, το οποίο με την σειρά του δημιουργεί μεγαλύτερη ευθραυστότητα. Αλλά για την ειρωνεία της τύχης τα χαρακτηριστικά των διασκορπισμένων δομών είναι το κλειδί για την περαιτέρω εξέλιξη τους προς πιο σύνθετες μορφές. Το σύστημα υφίσταται μια ξαφνική αναδιοργάνωση και δραπετεύει σε μια ανώτερη τάξη όπου οργανώνεται με πιο σύνθετο τρόπο.

Είναι η ποιότητα της ευθραυστότητας, η δυνατότητα «ταρακουνήματος» που παραδόξως είναι το κλειδί στην εξέλιξη. Οι δομές που απομονώνονται από την διαταραχή προστατεύονται από τις αλλαγές. Είναι στάσιμες και ποτέ δεν εξελίσσονται προς πιο σύνθετες μορφές. Τελικά φαίνεται ότι η ευαισθησία είναι ο καταλύτης των αλλαγών. Γνωρίζουμε ότι το στρες συχνά ωθεί σε νέες λύσεις, ότι οι κρίσεις μας οδηγούν σε εγρήγορση μπροστά σε νέες ευκαιρίες, ότι η δημιουργική διαδικασία χρειάζεται το χάος πριν την εμφάνιση της μορφής, ότι τα άτομα συχνά δυναμώνουν μέσα από τα βάσανα και τις συγκρούσεις και οι κοινωνίες χρειάζονται μια υγιή έκφραση διαφορετικότητας.

Η θεωρεία του Πρίγκοζιν ξεκίνησε από την χημεία και την φυσική που κυβερνούν τον μικρόκοσμο αλλά φαίνεται να εφαρμόζονται άμεσα στον μακρόκοσμο της καθημερινής ζωής. Το αληθινά δημιουργικό άτομο είναι έτοιμο να εγκαταλείψει παλαιές ταξινομήσεις και να αναγνωρίσει ότι η ζωή, ιδιαίτερα η δική του μοναδική ζωή, είναι πλούσια με νέες δυνατότητες. Για αυτό το άτομο η αταξία προσφέρει την δυναμική της τάξης.

Ποια σημασία μπορεί να έχει η θεωρία αυτή για την ανθρώπινη υγεία? Αν η θεωρία αυτή προβάλλει μια «ανθρώπινη φυσική» θα πρέπει να βρούμε εφαρμογές στην υγεία και την ασθένεια. Οι ιδέες του Πρίγκοζιν φαίνεται να αμφισβητούν τον αποδεκτό σκοπό της ιατρικής του να παρέχει σε όλα τα άτομα από την αρχή μέχρι το τέλος μια ζωή χωρίς ασθένεια. Ποιος δεν θα ήθελε να αποφύγει την αρρώστια και τα βάσανα?

Ας θυμηθούμε όμως το κεντρικό νόημα των δομών διασκορπισμού. Μόνο μέσα από την διαταραχή μπορεί το σύστημα να δραπετεύσει σε μια υψηλότερης τάξης οργάνωση. Το κλειδί στην ανάπτυξη και την εξέλιξη είναι η ευθραυστότητα. Ενώ οι μικρές διαταραχές απορροφώνται εντός του συστήματος, οι μεγαλύτερες έχουν την δυνατότητα να διεγείρουν μια ξαφνική αλλαγή προς ένα πιο σύνθετο και εξελιγμένο σύστημα.

Πώς αυτή η αντίληψη εφαρμόζεται στην ανθρώπινη υγεία;

Η ασθένεια είναι χωρίς αμφιβολία μια διαταραχή με επιπτώσεις σε όλη την ψυχοσωματική μας υπόσταση. Ενώ μπορούμε να ξεπεράσουμε ήπιες προσβολές -π.χ. ένα ελαφρύ κρυολόγημα- δεν μπορούμε να χειριστούμε σοβαρές ασθένειες με την ίδια ικανότητα. Μπορούμε όμως να χρησιμοποιήσουμε την διαταραχή αυτή με έναν θετικό τρόπο, «δραπετεύοντας» σε ένα υψηλότερο βαθμό εγρήγορσης και συνειδητοποίησης και να οργανώσουμε ένα πιο πλήρη τρόπο προσέγγισης και αντιμετώπισης της υγείας μας.

Όπως όμως και στην φύση συμβαίνει όλες οι διαταραχές δεν καταλήγουν σε έναν επιτυχή ανασχηματισμό του συστήματος προς μια αναδιοργάνωση σε ένα υψηλότερο επίπεδο. Οι απειλές στην υγεία μας δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε επιτυχώς από τον οργανισμό. Συχνά το σύστημα δεν ταρακουνιέται μόνο αλλά διαλύεται και η ασθένεια καταλήγει σε χρόνια αδυναμία και θάνατο.

Αλλά η εξέλιξη, λέει η θεωρία των δομών διασκορπισμού, είναι αδύνατον να υπάρξει χωρίς ευπάθεια. Η διαταραχή και η ευαισθησία στην διάλυση και τον θάνατο είναι το τίμημα για την δυναμική της ανάπτυξης και την δημιουργία πιο σύνθετων μορφών.

Αν δεν είχαμε ποτέ αρρωστήσει, θα μπορούσαμε να είμαστε υγιείς; Φαίνεται ότι το σώμα μας τρέφεται από την ασθένεια για να δημιουργήσει την υγεία μας όπως ακριβώς οι δομές διασκορπισμού «τρώνε την εντροπία» ή την αποδιοργάνωση στην πορεία της εξέλιξης προς πιο σύνθετες μορφές.

Το σώμα μας εμπεριέχει την σοφία που προέρχεται από αμέτρητες προσβολές της ακεραιότητάς του. Από το δέρμα που μας καλύπτει μέχρι τα λευκοκύτταρά μας που καταβροχθίζουν τους μικροοργανισμούς, το σώμα μας γνωρίζει τι πρέπει να κάνει. Πώς συσσωρεύτηκε μέσα μας αυτή η γνώση; Μέσω συνεχών και επαναλαμβανόμενων διαταραχών κατά την εξελικτική μας πορεία προς πιο σύνθετες μορφές. Παρ' όλο λοιπόν που η παραδοσιακή μας σκέψη θεωρεί ότι η υγεία δεν μπορεί να υπάρξει με διαταραχές φαίνεται ότι μάλλον είναι αδύνατον να υπάρξει χωρίς διαταραχές. Οι διαδικασίες των διαταραχών και της υγείας φαίνεται πως αποτελούν μια συμπληρωματική ενότητα. Μπορούμε να βοηθήσουμε πολύ προς την κατεύθυνση της υγείας ενισχύοντας την ικανότητα προσαρμογής του σώματος όταν αντιμετωπίζει μια διαταραχή. Αντίθετα εμείς χρησιμοποιούμε ένα τεράστιο οπλοστάσιο από ενέσεις, χαπάκια και επεμβάσεις, κινούμενοι όχι μαζί με την διαταραχή αλλά εναντίον της. Ίσως θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε την άποψή μας αυτή και αντί να συμπεριφερόμαστε σαν αμετακίνητοι βράχοι να προτιμήσουμε την ευλυγισία ενός μπαμπού που λυγίζει μαζί με τον άνεμο αντί να αντιστέκεται, καταφέρνοντας έτσι να συντηρείται.

Η στρατηγική για την υγεία μας χρειάζεται να ενσωματώσει την ευελιξία και την προσαρμοστικότητα στην ικανότητα να αντιδρά στις περιοδικές προσβολές της ψυχοσωματικής μας ακεραιότητας.

Μέσα από αυτή την αντίληψη το πραγματικό φάρμακο είναι αυτό που κάνουμε στα μεσοδιαστήματα της ασθένειας.- σωματικά και ψυχικά. Γενικά οι μέθοδοι που δημιουργούν στον ασθενή την συνειδητοποίηση της ψυχοσωματικής του ολότητας βοηθούν στην διευκόλυνση της ξαφνικής επαναταξινόμησης και αυτό είναι φανερό όχι μόνο στην φυσική συμπτωματολογία αλλά και στις αλλαγές που συμβαίνουν μέσα από την εμπειρία στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς.

Ένα τέτοιο μοντέλο λειτουργεί πάνω στην αρχή της ολότητας ψυχής-σώματος. Οι τρόποι αυτοί κάνουν αυτό που τα συνηθισμένα χαπάκια και οι βίαιες επεμβάσεις δεν κάνουν ποτέ. Οδηγούν σε μια διέξοδο προς ένα υψηλότερο επίπεδο οργάνωσης σε μια μεγαλύτερη επίγνωση της ψυχοσωματικής μας ενότητας , σε μια καλύτερη υγεία.

Η θεωρία των δομών διασκορπισμού μας τοποθετεί σε άμεση επαφή με ό,τι συμβαίνει στο σύμπαν και δίνει μέσα από την κατανόηση της λύσεις που αφορούν τόσο την ατομική όσο και την συλλογική μας «υγεία».

Ίσως αντί να εγκλωβιζόμαστε μέσα στις διαταραχές και στους φόβους που αυτές προκαλούν, για τις μικρές ή μεγάλες δοκιμασίες που η ζωή μας παρουσιάζει θα μπορούσαμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να αυξήσουμε την συνειδητότητά μας και την οργάνωσή μας προς μια καινούργια δυνατότητα, που μέσω των αλλαγών που χρειάζονται και της συλλογικής μας προσπάθειας θα είναι ικανή να μας οδηγήσει ατομικά και συλλογικά σε μια καλύτερη πραγματικότητα..

Η διάλυση μιας μορφής εμπεριέχει την δυνατότητα εμφάνισης του νέου όπως ακριβώς ο σπόρος πεθαίνει για να μπορέσει να εξελιχθεί σε φυτό, όπως η νέα συνειδητότητα χρειάζεται τον θάνατο του παλιού για να εμφανισθεί, όπως η προσωπικότητα απαιτεί την διάλυσή της για την ανάπτυξη της δυναμικής της συλλογικότητας. Έτσι η έννοια του θανάτου χάνει την φοβερή της όψη και η κατανόηση και βίωση της ενότητας καταργεί τον φόβο μετατρέποντάς τα σε διαδικασία εξέλιξης που υπηρετεί την Ζωή σε όλες της τις μορφές.

Subscribe to RSS headline updates from:
Powered by FeedBurner

Stop button Start button

ShoutBox

Τίτλος τραγουδιού σας:
Οι ακροατές σας αριθμό:
Κατάσταση του διακομιστή σας:
Μπές στη παρέα μας! Ελληνικό Μουσικο Portal Προσθεσε (εύκολα και γρηγορα)τις δικές σου μουσικές επιλογές Ελληνικό Μουσικο Portal